دندان
| دندان | |
|---|---|
 | |
| دندانهای یک فرد بالغ. | |
 | |
| عکس سی.جی.آی از نمای عقب دندانها از داخل دهان |
دندان (به اوستایی:dentan و به سانسکریت:denta)[۱] ساختارهایی سفیدرنگ در درون فک یا دهان بسیاری از مهرهداران میباشند که برای خوردن و جویدن و قطعهقطعه کردن غذا به کار میروند.دندانها از استخوان ساخته نشدهاند، بلکه ازبافتهایی با درجه سختیهای متفاوت تشکیل شدهاند.انسان دارای ۲۰ دندان اولیه و ۳۲ دندان همیشگی میباشد.همچنین در انسانها، دندان نقش بسیار مهمی در تکلم و ادای صحیح کلمات ایفا میکند.یک فرد برای آنکه دندانهای سالمی داشته باشد باید در شبانه روز حداقل ۲ بار مسواک بزند.[۲]
|
|
ساختمان دندان
دندان از قسمتهای مختلفی تشکیل شدهاست.بخشهایی از دندان دیدهمیشوند و بخشهایی از آنهم زیر لثه قرار دارند.قسمت دیدهشدنی دندان را تاج دندان مینامند.تاج دندان از مینای دندان پوشیده شدهاست که ماده سخت و براقی است.در زیز مینا، عاج دندان وجود دارد که از مادهای استخوانمانند تشکیل شدهاست.عاج بیشترین قسمت دندان را تشکیل میدهد.عاج از مغز دندان نگهداری میکند.مغز دندان جایی است که عصب دندان وجود دارد.ریشه پایینترین و آخرین قسمت دندان است که کاملاً داخل لثه و آرواره قرار دارد.بین لثه، قسمتی استخوانی به نام ساروج وجود دارد که در واقع مثل چسب طبیعی بدن بوده و دندان را محکم به استخوان آرواره چسباندهاست.
دندان نوزاد
دندانهای نوزاد حتی قبل از به دنیا آمدن دندانهای اولیه دارد، اما آنها در زیر پوست لثه قرار دارند و قابل دیدن نیستند.در شش یا هفتماهگی دندانهای نوزاد شروع به درآمدن میکنند.بیشتر بچهها وقتی به سن ۳ سالگی میرسند تمام دندانهایشان به طور کامل در میآید.به این دندانها دندانهای شیری میگویند.با بزرگ شدن کودک دندانهای شیری او یکییکی از جای خود در میآیند.این اتفاق بیشتر در سن شش یا هفتسالگی میافتد.در عصب دندان رگها و مویرگهای خونی وجود دارند که دندان را تغذیه میکنند و آن را سالم نگاه میدارند.
گونههای دندان
تعداد دندانهای شیری بیست عدد (در هر آرواره ۱۰ عدد) بوده که به مرور میافتند و ۳۲ عدد دندان دائمی جای آنها را میگیرند.تکامل این دندانها از دوره جنینی آغاز میشود و بعد از تولد در سنین شش ماهگی در میآیند.
تعداد دندانهای دائمی ۳۲ عدد (۱۶ عدد در هر آرواره) میباشند.رشد آنها از شش ماهگی آغاز میشود و تا بیست سالگی که دندانهای عقل در میآیند ادامه مییابد.
دندانهایی که در وسط و قسمت جلویی دهان وجوددارند و به راحتی قابل دیدن هستند دندانهای پیشین نام دارند.۴ دندان پیشین در بالا و ۴ دندان در پایین قرار دارند.دندانهای پیشین سطح صافی دارند و برای بریدن و خردکردن به کار میروند.
چهار دندان نیش در مجموع در دهان وجود دارد که ۲ تای آنها در بالا و دو تای دیگر در پایین قرار دارند.این دندانهای نوکتیز برای پارهکردن غذا و سوراخکردن استفاده میشوند.
به هشت دندان کوچکی که دوبهدو کنار دندانهای نیش قرارمی گیرند دندانهای آسیای کوچک گفته میشود.
به دوازده دندان که در چهار بخش انتهایی طرفین فکهای بالا و پایین قرار میگیرند، دندانهای اسیای بزرگ گفته میشود.آنها را دندانهای اسیای اول، دوم، سوم (دندان عقل) هم مینامند.
وقتی فرد به سن ۱۶ تا ۲۰ سالگی میرسد ۴ دندان آسیای بزرگ (آسیای بزرگ سوم)وی در انتهای دهان شروع به رشد میکنند که با نام دندان عقل شناخته میشوند.این دندانهادر جویدن غذا نیز تأثیر بسزایی ندارند، اما بعضی افراد معتقدند که این دندانها در انسانهای اولیه برای جویدن و خرد کردن غذا به کار میرفتهاست.
پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان یک بیماری عفونی قابل انتقال است.میکروبها فعالیت خود را در سطح دندان آغاز میکنند و سپس در ساختمان آن پیشرفت میکنند.میکروبها با استفاده از مواد قندی، اسید تولید میکنند که به بافت سخت دندانها آسیب میرساند.پوسیدگی از دندانی به دندان دیگر سرایت میکند.
كشيدن دندان شيری پيش از ۴ سالگی موجب اختلال در تكلم كودك میشود.
درد دندان
درد دندان یکی از مشکلاتی که معمولاً به دلیل اهمال و غفلت در بهداشت دهان و دندان ایجاد میشود، دندان درد و فساد دندان است. وجود درد در یک یا چند دندان، معمولاً علامت وجود مشکل، در دندانها یا لثهها است؛ البته باید به این نکته توجه داشته باشید که درد دندان، گاهی بسیار خفیف و کم میباشد و گاهی بسیار شدید بوده، برای نوجوان قابل تحمل نمیباشد. یکی از راه های بسیار موثر در تسکین دندان درد استفاده از گل میخک می باشد.