زمین در معرض بزرگترین توفان خورشیدی

 

قدرتمند‌ترین توفان چرخه خورشیدی کنونی که به واسطه فوران کرونالی و برخورد آن با مگنتوسفیر زمین ایجاد شده‌است، زمین را تحت تاثیر خود قرار داده‌است.

براساس گزارش ديسكاوري، به واسطه برخورد اين فوران كرونالي با مگنتوسفير زمين، توفان الكترومغناطيسي نسبتا ملايمي ايجاد شد اما به تدريج شدت آن افزايش يافته و به توفان شديد كلاس G4 مغناطيسي تبديل شده و مناظري خيره كننده از شفق‌هاي قطبي را به وجود آورد.

فوران كرونالي كه روز يكشنبه از سوي خورشيد، زمين را هدف گرفت، زودتر از حد انتظار به زمين رسيد. فعاليت‌هاي خورشيد طي روزهاي گذشته دچار افزايش شده‌است؛ و انتشار اولين شعله خورشيدي سري ايكس در سال 2015 طي هفته گذشته نيز يكي از محصولات اين افزايش فعاليت بوده‌است، اما اثر اين فوران كرونالي دانشمندان را شگفت‌زده كرده‌است. به اعتقاد آنها اين فوران نشان از تاثيرگذار بودن فوران‌هاي كرونالي بر زمين دارند.

فوران‌هاي كرونالي يا CMEها از حباب‌هاي بزرگي از گازهاي پرانرژي تشكيل شده‌اند كه از اتمسفر داغ خورشيدي سرچشمه مي‌گيرند. سرعت حركت CME در فضاي ميان سياره‌اي و هم‌ترازي ميدان مغناطيسي آن مي‌تواند بر شدت تاثير‌گذاري آن بر ميدان مغناطيسي زمين بيافزايد.

سياره زمين از ميدان مغناطيسي جهاني به نام مگنتوسفير برخوردار است و برخورد يك فوران كرونالي با جهت‌گيري درست مي‌تواند موجب اختلال شديد مغناطيسي و تزريق حجم بزرگي از پلاسماي خورشيدي به درون مگنتوسفير زمين شود. در چنين شرايطي گفته مي‌شود CME ژئوافكتيو است و توفان ژئومغناطيسي ناشي از آن بسيار شديد خواهد‌بود.

توفان جديد خورشيدي به اندازه‌اي شديد است كه تمامي رويداد‌هايي كه طي چرخه اخير خورشيدي رخ داده‌اند در برابر آن ناچيز به نظر مي‌آيند. اگرچه فعاليت‌هاي خورشيد در اين چرخه، از نقطه اوج خود در سال 2013 رو به كاهش گذاشته‌است، به نظر مي‌آيد نقطه اوج چرخه 24 خورشيدي هنوز به طور كامل به پايان خود نرسيده‌است.

چطور خورشید‌گرفتگی ۲۹ اسفند را ببینیم؟

 

قرار است روز جمعه ۲۹ اسفند ماه به صورت کامل چهره خورشید را بپوشاند و خورشید‌گرفتگی را ایجاد کند که تنها بخشی کوچک از ساکنان زمین قادر به مشاهده آن خواهند‌بود.

براساس گزارش NBC، خورشيد‌گرفتگي روز جمعه اولين نمونه كسوف كامل از نوامبر 2013 خواهد‌بود. سايه تاريك ماه در اين روز مسيري منحني را از آتلانتيك شمالي و اقيانوس‌هاي قطبي آغاز خواهد‌كرد. نقطه آغازين اين مسير جنوبي‌ترين نقطه گرينلند خواهد‌بود و سپس مسيرخود را در جهت پادساعتگرد به سوي شمال شرق ادامه داده و از ميان ايسلند، آمريكا و بريتانيا عبور خواهد‌كرد.

سايه ماه سپس از بالاي جزاير فارو و جزاير سالبارد نروژ عبور كرده و به سوي جوب غرب رفته و در قطب شمال به سفر خود روي زمين پايان خواهد‌داد.

از آنجايي كه به دليل مسير مخصوص اولين خورشيد‌گرفتگي كامل سال 2015 تعداد كمي از ساكنان زمين قادر خواهند‌بود اين رويداد را مستقيم تماشا كنند، امكان تماشاي آنلاين آن نيز فراهم آمده‌است و علاقمندان مي‌توانند اين خورشيد‌گرفتگي را از طريق وب‌سايت رصد‌خانه مجازي و يا برروي وب‌سايت اسپيس مشاهده كنند. جامعه رصد آنلاين Slooh نيز اين رويداد را از ساعت 08:30 به وقت گرينويچ به صورت آنلاين و زنده پخش خواهد‌كرد.

محصول جانبي خورشيد‌گرفتگي كامل، خورشيد‌گرفتگي جزئي در ابعادي بزرگ خواهد‌بود كه مي‌توان آن را از سرتاسر اروپا، شمال آفريقا، و بيشترين بخش‌هاي شمال آسيا مشاهده كرد. ساكنان اروپا متناسب با موقعيتي كه دارند شاهد آن خواهند بود كه 50 تا 90 درصد چهره خورشيد توسط سايه ماه پوشانده مي‌شود. زمان محلي آغاز خورشيد‌گرفتگي در شهرهاي مختلف اروپا و آسيا را مي‌توان در اين جدول كه توسط انجمن نجومي سلطنتي كانادا تهيه شده يافت.

افرادي كه در مناطقي قرار دارند كه مشاهده خورشيد‌گرفتگي در آنها امكان‌پذير است بايد به ياد داشته باشند كه نگاه كردن مستقيم بدون تجهيزات ايمني به اين پديده زيباي طبيعي مي‌تواند آسيب‌هاي موقت و دائم متعددي به چشم آنها وارد آورد. براي تماشاي اين رويداد بهتر است از عينك‌هاي ويژه خورشيد‌گرفتگي و يا اتاق تاريك يا دوربين تك‌سوراخي استفاده كرد.

ستاره‌ای می‌گریزد

 

گروهی بین‌المللی از ستاره‌شناسان در دانشگاه کوینز بلفاست موفق به شناسایی ستاره‌ای شدند که با سرعتی بی‌نظیر درحال فرار از کهکشان راه شیری است.

براساس گزارش گيزمگ، اين ستاره كوتوله‌اي سفيد به نام US709 است كه با سرعت هزار و 200 كيلومتر بر ثانيه در حركت است. كشف اين ستاره مي‌تواند به كشف رويداد‌هاي نجومي كمك كند كه براي محاسبه فواصل جهان هستي حياتي به شمار مي‌روند.

دانشمندان از اطلاعاتي استفاده كردند كه طي 59 سال گذشته توسط تلسكوپ Pan-STARRS1 جمع‌آوري شده‌اند تا بتوانند سرعت فرار اين ستاره و جهت آن را تعيين كنند. بر اساس همين اطلاعات دانشمندان نتيجه گرفتند ستاره US709 در اصل به يك سيستم ستاره‌اي دوتايي تعلق داشته‌است كه در آن سيستم با كوتوله سفيد غول‌پيكر ديگري جفت بوده‌است.

گفته مي‌شود سيستم ستاره‌اي دوتايي مشابه اين سيستم  حاصل انفجار گرماهسته‌اي به نام ابرنواختر نوع La است. اين شكل خاص از مرگ ستارگان زماني رخ مي‌دهند كه كوتوله‌هاي سفيد غول‌پيكر از مواد ستاره‌اي جفت خود تغذيه كند تا حدي كه به جرمي باورنكردني، 1.4 برابر جرم خورشيدي دست مي‌يابد. اين رويداد به حد چاندراسكار شهرت دارد و زماني كه كوتوله به اين حد برسد، طي انفجاري عظيم متلاشي مي‌شود.

دانشمندان اميدوارند مطالعه بيشتر روي US709 بتواند به آنها در درك دليل قرار گرفتن اين كوتوله سفيد در مسير فرار از كهكشان كمك كند زيرا ابرنواختر La نشان نجومي مهمي است كه دانشمندان از آن براي تعيين فواصل كهكشان‌ها استفاده مي‌كنند.

نقشه‌ای از تمامی جاده‌های میان‌کهکشانی

 

دانشمندان پس از ۱۰ سال تلاش و تحقیق توانسته‌اند نقشه‌ای از ۱۰۰ هزار مسیر میان کهکشان راه شیری و دیگر کهکشان‌های جهان هستی را ارائه کنند.

براساس گزارش ميل‌آنلاين، مجموع بدنه غول‌پيكر ستارگان، سياره‌ها و سيارك‌ها كه وسعتي برابر 500 ميليون سال نوري را به خود اختصاص داده‌ و جرمي برابر صدها تريليارد خورشيد دارند، ابرخوشه لانياكا ناميده مي‌شوند، به زبان هاوايي به معني آسمان لايتناهي.

براساس اين نقشه جديد، كهكشان راه شيري كه منزلگاه سياره زمين و منظومه خورشيدي است، در حاشيه شبكه كيهاني قرار گرفته‌است.

شايد اين نقشه بيش از اندازه متراكم به نظر بيايد، اما در ميان در ميان مسير‌هاي مشخص شده پهنه‌هاي وسيعي از تاريكي نيز وجود دارند، فضاهايي به وسعت هزاران سال نوري كه هيچ در آنها نمي‌توان يافت. ابرخوشه كهكشان راه‌شيري اولين بخشي است كه نقشه آن تهيه شده‌است و ديگر كهكشان‌ها در مسيرهايي درخشان به آن متصل شده‌اند، كهكشان‌هايي كه با نيروي گرانش در كنار يكديگر حفظ شده‌اند.

دانشمندان از گذشته مي‌دانستند كه كهكشان‌ها به صورت تصادفي توزيع‌ نشده‌اند، اما به صورت خوشه‌اي در كنار يكديگر قرار دارند. زماني كه اين خوشه‌ها در فضا به يكديگر مي‌رسند، ابرخوشه‌هايي مانند لانياكا ايجاد مي‌شوند.

براي درك بهتر مقياس ابرخوشه‌ها شايد بهتر باشد بدانيد كه زمين سومين سياره منظومه خورشيدي از مبدا خورشيد است، خورشيد يكي از ميليارد‌ها ستاره‌اي است كه در كهكشان راه شيري وجود دارد، و كهكشان راه شيري به جز اينكه سكونتگاه انسان‌ها است، هيچ نكته قابل توجه ديگري ندارد، تنها يكي از كهكشانهاي 100 هزار كهكشان موجود در ابرخوشه لانياكا است.

همچنين اگرچه اين مجموعه درخشان از كهكشان‌ها به اندازه‌اي باورنكردني بزرگ هستند، تنها بخشي كوچك از جهان مرئي را تشكيل مي‌دهند. در داخل لانيكا، كهكشان‌ها حركتي رو به درون به سوي منطقه‌اي به نام جاذب بزرگ دارد، منطقه‌اي كه به دره بزرگ گرانشي نيز شهرت دارد.

در اطراف ابرخوشه ما، چهار ابرخوشه ديگر به نام‌هاي شيپلي، هركول، كوما و پرسئوس وجود دارند، اگرچه تشخيص دادن اينكه يك ابرخوشه از كجا آغاز و به كجا ختم مي‌شود كار بسيار دشواري است.

دانشمندان دانشگاه هاوايي به مديريت برنت تولي پس از 10 سال مطالعه توانسته‌اند مرزها و مسيرهاي موجود در ابرخوشه لانياكا را به كمك انجام محاسبه شتاب كهكشان‌هاي اين خوشه تعيين كنند.

در دل آتشفشان چه می‌گذرد؟

ماهواره اسپانیایی دیموس-۲ در دسامبر سال گذشته از بالای آتشفشانی در جزیره آزورس سائو میگل عکسی به ثبت رسانده‌است که ساختار پیچیده درون قلب آتشفشان را نمایش می‌دهد.

براساس گزارش ميل آنلاين، اين عكس يكي از شگفت‌انگيز‌ترين مناظر از يكي از بي‌نظيرترين آتشفشان‌هاي سياره زمين است كه از بالاي جزيره آزورس در سائوميگل ثبت شده و ساختار آتشفشاني پيچيده‌اي به نام ست سيدادس مسيف را نمايش مي‌دهد.

حفره مدور يا دهانه آتشفشان بيشترين بخش عكس را به خود اختصاص داده و وسعتي برابر پنج كيلومتر دارد. بخش داخلي آتشفشان يا قلب آتشفشان حاوي درياچه، مخروط‌هاي آتشفشاني، زمين‌هاي كشاورزي و حفره‌هاي كم‌عمق سيلابي است.

به گفته دانشمندان آژانس فضايي اروپا، اين ساختار آتشفشاني بي‌نظير است. منطقه‌اي كه به مرداب هفت‌شهر شهرت دارد از دو درياچه متفاوت تشكيل شده‌است كه از طريق مسيري باريك كه در مركز تصوير ديده مي‌شود، به يكديگر متصل شده‌اند. به خاطر نوع متفاوت رنگ‌هايي كه اين دو درياچه بازتاب مي‌دهند،‌ درياچه شمالي درياچه آبي و درياچه جنوبي درياچه سبز ناميده مي‌شود.

افسانه زيبايي نيز درمورد اين دو درياچه در ميان بوميان اين منطقه بازگو مي‌شود: دختر پادشاهي از كاخ پدر مي‌گريزد و به تپه‌هاي اين منطقه پناه مي‌برد و در آنجا با چوپاني جوان آشنا شده و به او دل مي‌بندد. زماني كه چوپان از دختر پادشاه خواستگاري مي‌كند، پادشاه مخالفت كرده و دختر را از ديدن چوپان منع مي‌كند. دختر براي آخرين بار از كاخ مي‌گريزد و نزد چوپان مي‌رود و در كنار او در ميان دره به اندازه‌اي گريه مي‌كنند كه دره مملو از اشك آنها مي‌شود. از اين اشك دو درياچه ايجاد مي‌شود، يكي سبز به رنگ چشمان شاهزاده و ديگري آبي، به رنگ چشمان چوپان.

اين عكس كه توجه دانشمندان آژانس فضايي اروپا را به خود جلب كرده،‌توسط ماهواره ديموس 2 ثبت شده‌است،‌ماهواره‌اي كه وضوح ديد آن 75 سانتيمتر اعلام شده‌است.